Dilimizde zaman zaman anlamını tam olarak bilmediğimiz ve yanlış kullanılan kelimelerle karşılaşmak mümkündür. Bu kelimeler arasında icma kelimesi de yer alır. İcma Arapçadan dilimize geçmiş bir kelime olup İslam dini ile ilgili olan birçok alanda kullanılır.
İcma'nın Anlamı ve Kökeni
Türk Dil Kurumu Sözlüğü’ne göre icma kelimesinin iki temel anlamı bulunmaktadır. Bunlardan ilki toplama anlamına gelir. Yani bir şeyin bir araya getirilmesi birleştirilmesi anlamını taşır. İkinci anlamı İslam dünyasında önemli bir yer tutan bir kavramdır. Bu anlamda icma İslam bilginlerinin yani fakihlerin bir konuda fikir birliğine varmalarını ifade eder. Kelime Arapçadaki cem kökünden türetilmiştir ve bu kök dağınık şeylerin bir araya getirilmesi sınıflandırılması anlamına gelir. İcma kelimesi bir konuda ortak bir görüş birliği sağlanması durumunda kullanılır.
İcma'nın İslam’daki Yeri
İcma fıkıh ilmi açısından önemli bir yere sahiptir. İslam hukukunda Kuran-ı Kerim’de açıkça belirtilmeyen veya net bir şekilde açıklığa kavuşturulmayan konularda yapılan bir tür toplu karar alma sürecidir. İcma dini bir hüküm oluşturulurken bilginlerin bir araya gelip karar almalarıyla gerçekleşir. Bu kavramın İslam hukukunda ortaya çıkışı dini hükümlerin daha sağlıklı bir şekilde uygulanabilmesi adına önemlidir. Din alimleri çoğu zaman Kuran ve hadislerden hareketle kararlar alırken icma ilkesine başvururlar. İcma her zaman herkesin kabul ettiği bir görüş birliği ile sonuçlanmaz.
İcma'nın Çeşitleri
İcma iki farklı türde ele alınabilir Sarih İcma ve Sükuti İcma olarak sıralanmaktadır. Sarih İcma herhangi bir tartışma ya da çekişme olmadan din alimlerinin açık bir şekilde fikir birliği sağladıkları durumları ifade eder. Bu tür icmada alınan kararlar hemen kabul edilir ve genellikle bir tartışma söz konusu değildir. Diğer taraftan Sükuti İcma daha karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu tür icmada bazı din alimleri görüş bildirmekten kaçınabilir ve diğerlerinin görüş birliğine varmasına engel olabilir. Sükuti icmada bir kısmı sessiz kalabilir veya sadece belirli bir konuda görüş belirtebilir.